Karadelikler

[Armağan]

Herkese merhaba.
Karadeliklerin bu inanılmaz gücü nereden geliyor? Bu çekim kuvveti?
Ayrıca ben birşey duymuştum, duyduğuma göre bir yıldız, karadelik olmadan önce bir gezegene olan çekim kuvveti neyse, karadelik olduktan sonraki kuvveti de o kadardır diye, en azından böyle duyduğumu hatırlıyorum. Doğru mu bu?
Yani özetle karadelikler hakkında, benim anlayabileceğim dilde, geniş bilgi istiyorum Şimdiden herkese çok teşekkürler...

[Nükleer Kedi]

Karadeliğin çekim kuvveti devasa kütlesinden geliyor. Bu nedenle dediğin doğru, çünkü yıldız karadelik olduğunda kütlesi hemen hemen aynı kalıyor (tabi başlangıçtaki kütlesi çok daha fazla). Bir yıldızın karadeilk olabilmesi için başlangıçtaki kütlesinin 20 Güneş kütlesinden daha  büyük olması gerekir. Üst sınır olarak bu kütle 150 Güneş kütlesi olarak tahmin ediliyor.  Kütlesi yaklaşık üç Güneş kütlesinin altında olan yıldızlar nötron yıldızlarını veya daha da hafif olanlar Beyaz Cüce'leri  oluşturuyorlar. Bu sınıra Tolman–Oppenheimer–Volkoff sınırı deniyor. Kütlesi 150'den büyük olan yıldızlar ise içerideki ışınım basıncının çok fazla olmasından dolayı bir çöküş yaşayamıyorlar. Bu da onların bir nevi buharlaşmalarına neden oluyor.
Bir cismin karadelik olması için onun ışığı yutabilecek derece de sıkışması lazım. Bu sıkışma miktarı da Schwarzchild yarıçapı ile biliniyor. Aslında karadelikler hakkında başka bir konu da bayağı geniş bir şekilde bunlardan bahsetmiştik.
http://forum.gokyuzu.org/index.php/topic,236.0.html

[Armağan]

Peki o zaman başka bir soru:
Madem bir yıldızın kütlesi ile karadelik kütlesi aynı, o zaman karadelik olma kütlesine sahip bir yıldız nasıl oluyor da ışık saçabiliyor? Niye yıldız ışığı içine çekmiyor?

[Nükleer Kedi]

Çünkü kütleçekimi uzaklığın karesiyle ters orantılı. Yıldız karedelik olmadan önce oldukça büyük bir çapa sahip. Bu da onun yüzeydeki kütleçekiminin karadelik olmadan önce daha az olmasına sebep oluyor. Mesela güneş kütlesindeki bir yıldız karadeliğe dönüşse çapı 10km gibi bir şey olacak ama Güneş şu anki haliyle bunun binlerce katı büyüklüğünde. Bu nedenle yüzeyündeki kütleçekim kuvveti karadeliğe göre oldukça zayıf.

[Armağan]

Yani özetle şöyle mi:
Güneş'in merkezi ile yüzeyi arasındaki mesafe, bir karadeliğin yutma mesafesinden daha fazla, öyle mi?

[Nükleer Kedi]

Tam öyle denemez. Karadeliğin kütlesine bakar.
Aslında olay şöyle: Bir nesnenin karadelik olması için ne çapta olması lazım? Bunu da diğer konuda incelemiştik sanırsam.

[Armağan]

Evet
3.5 Güneş kütlesinden fazla olmalı... Tek hatırladığım bu :S
Dersimi iyi çalışmış mıyım?

[Nükleer Kedi]

Soruyu iyi okumadın anlaşılan

[Armağan]

Çapını hatırlamıyorum, hafifletir diye kütlesini söyledim

[Nükleer Kedi]

Soruyu dhaa açık yazyım: Bir cismi ne kadar sıkıştırırsak kara delik haline gelir? 

[Armağan]

Güneş için gereken çap 3 metreydi sanırım? Yksa soruyu gene mi yanlış anladım? :S Yoksa saçmalıyor muyum? :S:S

[Nükleer Kedi]

Cevap Schwarzchild yarıçapı kısaca onu vurgulamak istedim
Formülsel olarak r_s = 2GM/c² buraya hangi kütleyi koyarsan onun yarıçapını bulursun. İStersen kendi kütleni koyup bir hesapla bakalım  kaç çıkacak
Bu arada G evrensel kütleçekim sabiti olup değeri 6,67 x 10^-11 m³ kg^-1 s^-2 dir
c: ışık hızı yaklaşık 3 x 10⁸m

[Armağan]

Yaklaşık olarak;
148 x 10^-28 çıktı... Çok karışık bişey Yani sanırım anlamam gereken şu; bir yıldızın ışınığını çekebilmesi için sahip olduğu kütlenin yol açtığı Schwarzchild yarıçapının, yüzeyi ile merkezi arasındaki mesafe kadar olması gerekir? Eğer gene yanlışsa pes edebilirsin Raşid ağabi

[Nükleer Kedi]

Ne kadar da küçük değil mi? Atomaltı dünyasında bile bu ölçek o kadar küçük kü sicimlerin boyutunun bile bundan binlerce kez daha büyük olduğu düşünülüyor. Cümle hatalı gibi biraz
Aslında şöyle diyebiliriz: Işığın bir cisme teğet geçerken tıpkı bir gezegen gibi o cismin yörüngesine oturabilmesi için geçtiği mesafe Schwarzchild yarı çapı oluyor, bu da o cismin (karadeliğin yarı çapını veya olay ufkunun sınırını belirlemiş oluyor. Işık bundan daha yakın giderse yutulmuş oluyor, biraz daha uzağından giderse de bir iki tur atıp başka bir yönde devam ediyor. Daha uzak giderse sadece biraz büklüp farklı bir yönde devam ediyor. Umarım çok karıştırmamışımdır. Sadece ışığı bir kütle gibi düşün o kadar

[Armağan]

Tamam sanırım anladım Ama anladıklarımı yazmayayım, pot kırarım, kahrederim seni Raşid Abi falan
Çok teşekkür ederim

[Nükleer Kedi]

Estağfirullah ne demek

[Nükleer Kedi]

Bu arada bilinen en büyük karadelik keşfedildi. Bu karadelik Güneş Sitemi'ni bile içine alacak derecede büyük!
http://news.sciencemag.org/sciencenow/2011/01/the-solar-system-swallower.html?etoc

[andromeda-senem]

isim güzelmiş

[Armağan]

Ah bir de İngilizcem o kadar iyi olsa
Aslında hep iyi olduğumu düşünmüşümdür ama...

[levent]

Arkadaşlar sayenizde neler öğreniyorum.Bilgiler için ayrı ayrı teşekkürler.