Doppler olayı

[ayfer]

Hareket eden cisimler uzaklaştıklarında kırmızı,yakınlaştığında ise mavi renkte gözüküyorlar.Bu renk kaymasını güneşin doğuşunda ve batışında görebiliyoruz.Buraya kadar herşey tamam.
Peki güneş uzaklaştığında neden daha büyük gözüküyor?Aynı şey ay için de geçerli tabii..

[Nükleer Kedi]

Hayır, Güneş'te doppler kaymasını göremeyiz çünkü bize göre göreli olarak hareket etmiyor Güneş. Yakındaki gökadalarda bile bu kayma o kadar fazla değil. Fakat evrenin ilk anlarında oluşan gökadalar için bu kayma o kadar fazladır ki morötesinde yayılan ışınlar bize kızılötesi olarak gelir. Güneş'İn doğuşunda ve batışında görünen kırmızı ton atmosferdeki moleküllerin Rayleigh saçılımı adı verilen bir olayla ışığı saçmasından ötürüdür. En çok maviışık saçıldığı için gün içerisinde gökyüzünü mavi görürüz. Batarken de mavi en çok saçılır ve bu nedenle bize kırmızı ışınlar ulaşır. Bu da gökyüzünün kırmızı görünmesine neden olur. Güneş'in doğuşunda ve batışında büyük görünmesi eskiden beri biliniyor. Bilim insanları bunda atmosferin bir mercek rolü oynadığını düşünüyorlardı. Güneş ışınları güneş doğarken ve batarken atmosferin daha kalın bir tabakasından geçtiği için kırılmaya uğruyor ve bu da onun daha büyük görünmesine neden oluyordu. 1800'lerin sonunda ise durumun öyle olmadığı fotoğraf makinesinin icadından sonra anlaşıldı. Çünkü fotoğrafta aynı şeyler olmuyordu. Bunun bir göz aldanması olduğu o zaman anlaşıldı. Buna siz de dikkat etmişsinizdir. Tepsi gibi bir dolunay göryorsunuz ve fotoğrafını çekip arkadaşlarınızla paylaşmak istiyorsunuz ama fotoğrafta hiç de o kadar ihtişamlı çıkmıyor. İngilizce'de Moon Illusion olarak geçen bu olay aslında Güneş'te ve takımyıldızlarda da gözleniyor. Sanırım bunu en iyi Büyük Kepçe ve Aslan Takımyıldızında gözleyebiliriz. Bu arada bu olay toplumun %90'ında gözleniyormuş sanırım. Görmeyenler için sevinsek mi üzülsek mi?

[Nükleer Kedi]

Yapılan çalışmalar ufuktaki AY'ın yaklaşık 0.78^o olarak görüldüğünü söylüyor. Bu da Ay'ın normalden yaklaşık 1,5 kat daha büyük görüldüğünü gösteriyor. Burada da olayın biraza ayrıntılı bir açıklaması var. İlgilenenler için, http://facstaff.uww.edu/mccreadd/sectionIII.html

[ayfer]

Cengiz Yalçın"ın "Evren veYaratılış"kitabında Doppler olayı güneşle örneklendirilerek açıklanmış.Şuan kitap yanımda olmadığı için sayfa numarasını belirtemeyeceğim ama,bu olaya en iyi örnek olarak güneş gösterilmiş.

[Armağan]

Alaksız bir soru olacak ama Dopller olayı, dalgalarla ilgili değil miydi? Su dalgalarının genliği falan? Fizikteki en kötü 2 konumdan biri oldu hep :S

[Nükleer Kedi]

Evet Doppler olayı dalgalarla ilgili bir olay. En çokta ses dalgalarında gözlenir. Bu konudan daha önce biraz bahsetmiştik
http://forum.gokyuzu.org/index.php/topic,93.0.html
http://forum.gokyuzu.org/index.php/topic,245.0.html

[seco]

   Evet. Doppler olayı dalgalarla ilgili... Işık da dalga (elektromanyetik dalga) olduğu için doppler olayı ışık için de geçerlidir.

[Armağan]

Teşekkür ederim, şimdi tekrardan TM den tercih yaptığıma sevindim En azından okuldaki fizik hocam bana pek öğretememişti hesapları :S

[ayfer]

Bugün kitaba bakma şansım oldu.Aynen aktarıyorum.
'Bulutsuz yaz akşamlarında güneş batarken uzaklaşır rengi kırmızıya,aynı akşamın sabahı doğarken, yaklaşır rengi buz mavisine kayar.
Güneşin batışı  ve doğuşunda gözlenen renk değişimleri çıplak gözle algılanan Doppler kaymalarıdır.
Sayfa:120 (Bu arada Cengiz Yalçın bir ara sizin okulun bölüm başkanlığını yapmış.) :

[andromeda-senem]

Doppler kayması denilen şey kırmızı ışığın tayfının daha uzun dalgaboylu oluşu ve mavi ışığın da daha kısa dalgaboylu olmasının bir ürünüdür.
Yani cisim bizden hızla uzaklaşıyorsa ışığının dalgaboyu bize ulaşana kadar uzuyor ve kırmızımsı bir görünüm ortaya çıkıyor, cisim bize hızla yaklaşıyorsa bu seferde ışığının dalgaboyu mavi renge çalıyor. Ama bu bize yaklaşan ve uzaklaşan cisimler bizden o kadar uzaktaki etkisi çok çok sonra ortaya çıkabilecek cins cisimlerdir.
Örneğin Andromeda gökadası maviye kayan bir renk gösteriyor. Bu Andromeda'nın bize yaklaştığı anlamına geliyor.
Sanırım bundan daha basite indirgenemez bu anlatım.

[andromeda-senem]

Güneş'le ilgili durumda şudur: Güneş alçaldıkça,ışıklarının atmosferde aldığı mesafe daha artar. Yani kısaca Dünya'nın atmosferi Güneş'ten gelen ışınları ufukta daha çok kırar ve kırmızı rengi görmemizin sebebi budur.

[Nükleer Kedi]

Ayfer Hanım buradaki hata şu, Dünya'nın dönüş hızı Doppler etkisi yaratabilir fakat Dünya fark edilebilir derecede doppler etkisi yaratacak kadar hızlı dönmüyor. Öyle olsaydı zaten Gün doğumunu kırmızı değil sarı falan görürdük. Andromeda'nın maviye kayan bir renkte olması Doppler'den ötürü değil uzak kollarında daha çok genç yıldızları barındırmasındandır. Dediğim gibi Doppler etkisinin görünür ışıkta fark edilebilmesi için ışık hızı mertebelerinde bir hareketin olması gerekir. Dediğim gibi çok uzak gökadalarda bu hız ışık hıznın 7-8 katı civarlarında olduğu için morötesinde yayılan ışık bize kızılötesinde gelmektedir. Bu da etkinin ne akdar büyük olduğunu gösteriyor.

Andromeda ablacığım yukarıda da bahsettiğim gibi Güneş'İn rengi kırılmadan çok saçılmadan ötürüdür.