Uzay neyden oluşuyor?

[Kemal]

Eğer ışık bir karadelik tarafından kırılsaydı nasıl eski haline dönecekti. Düşünsene. Karadelik ışığı kırdı. Kırılan ışığın Dünya'dan görülebilmesi için eski yörüngesine en azından parallel bir şekilde gitmesi gerekiyor. Bilmem anlatabildim mi? Aslında bu olay yakınlarda bir yerde oluyorsa bir sorun teşkil etmez. Ama uzakta olunca karadeliğin kırdığı ışınların açısından dolayı bizim de söz konusu ışınları görmemiz mümkün olmaz. 

[İlker Doğan]

Ben buraya konuya cevaben baya uzun bir yazı yazdığımı hatırlıyorum, ancak o yazı burada yok. Ben silmediğime göre sanırım diğer yönetici arkadaşlardan biri silmiş.

[Kemal]

Benim haberim bile yok. Diğer yöneticiler de niye silsin ki? Garip...

[Armağan]

Işığın kaynağı ile karadelik arasında tam 180 derecelik 1 açı varsa ve aralarında da yeterli mesafe varsa, karadelik ışını yutmayıp, sadece yavaşlatabilir mi? Yoksa ya tamamen yutar ya da hiç1 etki yapmaz mı? Yeni yeni öğreniyoruz, idare edin =)

[Kemal]

Bir açıdan bahsetmek için 2 doğru yani  3 nokta gerekir. Şunu daha detaylı yazarsan cevaplayabilirim.

[Armağan]

Kısaca karadelik öyle 1 noktada ki ışığı kırmıyor, normalde nasıl gidiyorsa, karadelik olunca da öyle gidiyor. Bu durumda karadelik ışığı yutmayıp sadece yavaşlatabilir mi? Ama hatırladığım kadarıyla 1 kural vardı, karadelik ya çeker ya hiç etki yapmaz diye, yanlış hatırlamıyorsam...

[İlker Doğan]

Kısaca karadelik öyle 1 noktada ki ışığı kırmıyor, normalde nasıl gidiyorsa, karadelik olunca da öyle gidiyor. Bu durumda karadelik ışığı yutmayıp sadece yavaşlatabilir mi? Ama hatırladığım kadarıyla 1 kural vardı, karadelik ya çeker ya hiç etki yapmaz diye, yanlış hatırlamıyorsam...

Bu aslında yanlış bir bilgi, hatta mitleşmeye başlamış yanlış bir bilgi. Bunu şöyle hayal edebiliriz, gergin bir çarşafın üzerine bir bowling topu atın ve üzerindeki çökmeye bakın. Çarşafın üzerinde de değişik yönlere doğru rasgele minik toplar savurun, bunlar da ışık fotonları olsun. Belirli bir noktadan sonra bowling topuna çarpan minik toplar ona doğru çekilir ve orada birikerek daha büyük bir çukurluk meydana getirirler. Ama bazıları, her ne kadar kavisi görse de hızlarından dolayı çukurun içine kaçmaz, bunlar belli bir mesafeden sonra uzaklaştıkça gitigde daha az etkilenir eğimden, ama eğimin varlığı sayesinde kavis yaparak yolları biraz uzar. Bu analoji işi büyük oranda açıklar. İnternette black hole diye arattığınızda, sanki karadeliğin altına doğru çökmül ya da delinmiş bir kareli kağıt benzeri bir çizimle karşılaşırsanız, bu temsili uzay zaman dokusudur ve karelerin her birinin kenası aslında eşit uzaklıktadır bükülmeden önce. Ama bükülmenin yol açtığı deformasyon, yoldaki uzamayı da açık bir şekilde gösterir.

[Armağan]

Çok açıklayıcı bir bilgiydi teşekkürler =)

[Kemal]

Katılıyorum, sağol İlker...

Çok açıklayıcı bir bilgiydi teşekkürler =)

[İlker Doğan]

Anlaşılabilir kılabildiysem ne mutlu bana 

[ayfer]

İlker bu konuya hiç cevap yazılmadı.Aynı soruya başka bir bölümde kısa bir yanıt vermiştin.Hatırlarsan ben Osman Demircan hocaya bu   soruyu sormuştum."Fiziksel özelliğinden"olabileceğini söylemişti.Bu fikre katılmadığını yazmıştın.Şimdi hatırladın mı?

[İlker Doğan]

Evet verdiğim cevap oradaydı şimdi hatırladım, buraya yazdım sanmıştım ama konuları karıştırmışım. Işığın yolunun uzaması yukarıda bahsettiğim bovling topu örneğindeki kütleçekim etkisinden dolayı oluyor benim düşünceme göre. Işığı gönderen yıldızın fiziksel özelliğinin ışıktaki gecikmeyi yaratması ise mantıklı bir düşünce değil. Vakumda ışık 300000km/saat sabit hızla hareket eder derken bunun değişmeyeceğini de söylemiş oluyor büyük bilim adamları. Şunu unutmayalım ki, ışığın normal gelmesi gereken durumdan 4 dakika geç gelmesi ancak yolun uzaması ile mümkün olur, ışığın yavaşlamasyıla değil.

[Nükleer Kedi]

Burada bahsettiğimiz kara delikler yıldızsal kara delikler değil. Bunlar bir anda oluşup yok olan mikro kara delikler. O yüzden çok çok büyük sayılarda olabilirler.
Bu arada bir karadelik ışığı yavaşlatamaz fakat ona önemli bir şekilde etki edebilir: Kütleçekimsel kırmızıya kayma.
Kırmızıya kaymadan (Doppler kayması) daha önce söz etmiştik. Kütleçekimsel kırmızıya kayma ise genel görelilğin öne sürdüğü ilginç bir durum. Işığın hızı boşlukta her yerde sabit fakat ışık kütleçekimsel olarak etkileniyor. Karadelikle 180 derecelik açı yapan bir ışık ışık hızının sabit olmasından dolayı yavaşlamayacak fakat dalgaboyu kırmızıya doğru kayacaktır. Bu olay Dünya gibi bir kütlede oldukça düşük etkiler yaratır fakat kara deliğin olay ufkunun yakınlarında etki oldukça büyüktür.

[arda.can2001]

BIG  BANG TEN

[andromeda-senem]

Kısaca karadelik öyle 1 noktada ki ışığı kırmıyor, normalde nasıl gidiyorsa, karadelik olunca da öyle gidiyor. Bu durumda karadelik ışığı yutmayıp sadece yavaşlatabilir mi? Ama hatırladığım kadarıyla 1 kural vardı, karadelik ya çeker ya hiç etki yapmaz diye, yanlış hatırlamıyorsam...

hani hep deriz ya fizik sorularında "sürtünme önemsizidir" diye öyle düşünerek bir cevap arayışı bu aslında fakat ışığın yavaşlaması erkeden maddeye dönüşmesi anlamına gelebilir ki bu ikisi zaten birbirine dönüşebilmektedir.( E=mc^2)

Fakat İlker'in de açıkladığı gibi aslında ışığın hızı azalmıyor sadece katettiği yol miktarı artıyor ve uzayın mükemmel derecede büyük bir boşluktan oluştuğunu göz önüne alırsak ve başta Raşid'in bahsettiği mikro karadeliklerin çok olduğu bir ortamdan geçen ışık, yolunu bir hayli uzatacaktır. Karanlık madde çok olduğu için ve yüksek enerjili yerlerde daha fazla bulunduğu düşünüldüğü için ve karadeliklerin de enerjisinin yüksek olmasından dolayı karanlık enerjinin de bu 4 dakikalık gecikmeye bir etkisi olabilir.

[İlker Doğan]

hani hep deriz ya fizik sorularında "sürtünme önemsizidir" diye öyle düşünerek bir cevap arayışı bu aslında fakat ışığın yavaşlaması erkeden maddeye dönüşmesi anlamına gelebilir ki bu ikisi zaten birbirine dönüşebilmektedir.( E=mc^2)

Bu cümlede fizik açısından bir hata var, bununla ilgili daha açıklayıcı bir şeyler yazmak isterim ama bugün hiç kafamı toparlayacak gibi değilim yorgunluktan Başka bir zamana umarım

[İlker Doğan]

Tabi buraya tek cevabı ben vereceğim anlamına gelmiyor bu yanlış anlamayın

[Nükleer Kedi]

Karanlık madde çok olduğu için ve yüksek enerjili yerlerde daha fazla bulunduğu düşünüldüğü için ve karadeliklerin de enerjisinin yüksek olmasından dolayı karanlık enerjinin de bu 4 dakikalık gecikmeye bir etkisi olabilir.

Karanlık madde yüksek enerjinin çok olduğu yerde (merkezde) değil, çok çok az olduğu yerlerde (gökada halesinde) daha çok bulunur.

[andromeda-senem]

Karanlık madde yüksek enerjinin çok olduğu yerde (merkezde) değil, çok çok az olduğu yerlerde (gökada halesinde) daha çok bulunur.

Ve bu yüzden gökada merkezindeki kütle ile halesi arasındaki kütle dengelenmiş olur. Yani görünmeyen kütle olarak karanlık madde gökadanın dışına yakın yerlerde daha çok bulunur.